مالیات حقوق به زبان ساده؛ معافیتها و محاسبه پلکانی
مالیات بر درآمد حقوق، برخلاف تصور رایج، با یک نرخ ثابت از کل حقوق کسر نمیشود. قانون هر سال یک سقف معافیت ماهانه تعیین میکند و تنها درآمد مازاد بر آن، بهصورت پلکانی و با نرخهای افزایشی مشمول مالیات میشود.
محاسبه پلکانی یعنی چه؟
در نظام پلکانی، درآمد مازاد بر معافیت به چند «پله» تقسیم میشود و هر پله نرخ مخصوص خودش را دارد — از ۱۰ درصد برای پله اول تا ۳۰ درصد برای بالاترین پله. یعنی اگر حقوق شما کمی از سقف یک پله بالاتر برود، فقط همان بخشِ مازاد با نرخ بالاتر محاسبه میشود، نه کل حقوق.
همین سازوکار است که باعث میشود دو همکار با حقوق نزدیک به هم، مالیات متفاوت اما نزدیکی بپردازند و هیچکس با «یک تومان افزایش حقوق» متضرر نشود.
کدام اقلام از مالیات معافاند؟
برخی اقلام فیش حقوقی بهطور کامل یا تا سقف مشخصی از مالیات معافاند:
- عیدی و پاداش پایان سال تا سقف معافیت قانونی
- حق سنوات و مزایای پایان کار
- هزینه سفر و فوقالعاده مأموریت
- مسکن واگذاری در محل کارگاه و اتومبیل در اختیار، طبق ضوابط
- حق بیمه سهم کارگر و بیمه تکمیلی درمان (بهعنوان کسر از درآمد مشمول)
تکلیف کارفرما در قبال مالیات حقوق
کارفرما مکلف است مالیات حقوق هر ماه را هنگام پرداخت کسر و تا پایان ماه بعد به سازمان امور مالیاتی پرداخت و فهرست آن را در سامانه مالیات حقوق ثبت کند. تأخیر در ارسال فهرست یا پرداخت، مشمول جریمه غیرقابل بخشش است.
چون سقف معافیت و پلکانها هر سال با قانون بودجه تغییر میکند، محاسبه دستی مالیات ریسک خطا دارد. موتور محاسبه کاریار نرخهای سال جاری را بهروز نگه میدارد و مالیات هر فیش را به تفکیک پله نمایش میدهد.
