مرخصی استحقاقی، استعلاجی و بدون حقوق؛ هر آنچه باید بدانید
مرخصی یکی از حقوق بنیادین کارگر در قانون کار است، اما جزئیات آن — از سقف ذخیره تا تفاوت مرخصی استعلاجی و استحقاقی — محل سؤالها و اختلافهای فراوان است. در این مقاله انواع مرخصی و قواعد هر کدام را مرور میکنیم.
مرخصی استحقاقی سالانه
طبق ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی سالانه کارگران با احتساب چهار جمعه، جمعاً یک ماه است؛ یعنی ۲۶ روز کاری. برای کارهای سخت و زیانآور این میزان ۵ هفته در سال است. تاریخ استفاده از مرخصی با توافق کارگر و کارفرما تعیین میشود.
کارگر تنها میتواند ۹ روز از مرخصی سالانه خود را ذخیره کند؛ مابقی باید در همان سال استفاده شود. مانده مرخصی ذخیرهشده هنگام تسویهحساب بر مبنای آخرین حقوق بازخرید میشود.
مرخصی استعلاجی
مرخصی استعلاجی سقف مشخصی ندارد و تابع تأیید پزشک معالج و سازمان تأمین اجتماعی است. حقوق ایام بیماری را کارفرما نمیپردازد؛ سازمان تأمین اجتماعی «غرامت دستمزد ایام بیماری» را پرداخت میکند و این ایام جزو سوابق کار و بازنشستگی کارگر محسوب میشود.
مرخصیهای موردی با حقوق
ماده ۷۳ قانون کار برای برخی مناسبتها مرخصی با حقوق جداگانهای پیشبینی کرده که از سهمیه استحقاقی کسر نمیشود:
- ازدواج دائم: ۳ روز
- فوت همسر، پدر، مادر و فرزند: ۳ روز
- مرخصی زایمان برای مادران طبق قوانین حمایتی جاری
مرخصی بدون حقوق
کارگر میتواند با موافقت کارفرما از مرخصی بدون حقوق استفاده کند؛ مدت آن تابع توافق طرفین است و در این ایام، قرارداد کار به حالت تعلیق درمیآید — یعنی نه حقوقی پرداخت میشود و نه سابقه بیمه رد میشود، اما رابطه کاری باقی میماند.
مدیریت مانده مرخصی پرسنل و محاسبه بازخرید آن در تسویهحساب، بخشی از ماشینحساب مطالبات پایان کار کاریار است.
